Architektura i sztuka baroku

Sztuka baroku rozwijała się od końca XVI do połowy XVIII wieku. Jej głównym celem było wywoływanie emocji i zachwytu odbiorcy. W przeciwieństwie do spokojnego i harmonijnego renesansu barok stawiał na przepych, ruch, bogactwo dekoracji oraz silne kontrasty. Artyści chcieli zadziwiać i oddziaływać na uczucia ludzi.

Architektura barokowa była monumentalna i bardzo ozdobna. Budowano ogromne kościoły, pałace i rezydencje magnackie. Charakterystyczne stały się liczne zdobienia, kolumny, rzeźby, kopuły oraz bogato dekorowane wnętrza. Fasady budynków były dynamiczne – często faliste lub pełne zaokrągleń, co miało sprawiać wrażenie ruchu. Wnętrza zachwycały złoceniami, freskami i ogromnymi schodami.

Barokowe kościoły miały podkreślać potęgę Kościoła katolickiego w czasach kontrreformacji. Świątynie były pełne światła, dekoracji i symboli religijnych, aby wywoływać u wiernych poczucie zachwytu i duchowego uniesienia.

W malarstwie ważne stały się emocje, dynamika i realistyczne przedstawianie postaci. Malarze często stosowali mocne kontrasty światła i cienia, dzięki którym obrazy wydawały się bardziej dramatyczne. Tematyka obrazów była głównie religijna, historyczna lub mitologiczna, ale popularne stały się także portrety i martwe natury.

Jednym z najwybitniejszych malarzy baroku był Caravaggio, który zasłynął realistycznym stylem i grą światła oraz cienia. Ważną postacią był również Peter Paul Rubens, autor dynamicznych i pełnych ruchu obrazów.

Rzeźba barokowa również miała zachwycać ruchem i ekspresją. Postacie przedstawiano w dramatycznych pozach, z dbałością o szczegóły i emocje. Znanym rzeźbiarzem i architektem był Gian Lorenzo Bernini, twórca wielu słynnych dzieł w Rzymie.

Fontana di Trevi

W Polsce architektura barokowa rozwinęła się szczególnie w XVII wieku. Powstawały okazałe kościoły i pałace magnackie. Styl barokowy widoczny jest między innymi w pałacu w Wilanowie oraz wielu świątyniach jezuickich.

Sztuka baroku była więc pełna przepychu, emocji i ruchu. Miała nie tylko zachwycać pięknem, ale również silnie oddziaływać na człowieka i jego wyobraźnię.

Architektura i sztuka renesansu

Sztuka renesansu to jeden z najważniejszych okresów w dziejach kultury europejskiej. Rozwijała się od XIV do XVI wieku, najpierw we Włoszech, a następnie w innych krajach Europy. Jej twórcy inspirowali się sztuką starożytnej Grecji i Rzymu, dlatego renesans nazywa się często epoką odrodzenia antyku. Artyści dążyli do harmonii, piękna i realizmu, a w centrum ich zainteresowania znalazł się człowiek oraz otaczający go świat.

W średniowieczu sztuka miała głównie charakter religijny i symboliczny, natomiast artyści renesansu zaczęli bardziej interesować się naturą, anatomią człowieka oraz codziennym życiem. Ważne stało się wierne przedstawianie rzeczywistości. Twórcy studiowali budowę ludzkiego ciała, obserwowali przyrodę i starali się oddać ruch, emocje oraz proporcje postaci. Rozwinęła się także perspektywa malarska, dzięki której obrazy sprawiały wrażenie przestrzennych i bardziej realistycznych.

Architektura renesansowa wzorowała się na budowlach antycznych. Charakterystyczne były symetria, prostota oraz harmonia wszystkich elementów budynku. Często stosowano kolumny, arkady, kopuły i zdobienia inspirowane sztuką rzymską. Budowle były jasne, uporządkowane i eleganckie. We Włoszech powstawały wspaniałe pałace, kościoły i ratusze, a jednym z najważniejszych architektów epoki był Filippo Brunelleschi, twórca kopuły katedry we Florencji. W Polsce przykładem architektury renesansowej są Sukiennice i zamek królewski na Wawelu w Krakowie.

Kraków - Sukiennice

Malarstwo renesansowe charakteryzowało się realizmem, dbałością o szczegóły i umiejętnym wykorzystaniem światła. Artyści często przedstawiali sceny religijne, portrety oraz motywy mitologiczne. Jednym z najwybitniejszych twórców był Leonardo da Vinci, autor słynnej „Mony Lisy” i „Ostatniej Wieczerzy”. Był on nie tylko malarzem, ale również naukowcem, konstruktorem i wynalazcą. Ważnym artystą był także Rafael Santi, znany przede wszystkim z obrazów Madonny, które wyróżniały się spokojem, delikatnością i harmonią.

Leonardo da Vinci - "Mona Lisa"

Wielkie znaczenie miała także rzeźba renesansowa. Rzeźbiarze inspirowali się antycznymi posągami i starali się jak najwierniej oddać wygląd człowieka. Ich dzieła przedstawiały naturalne pozy, ruch oraz emocje. Najbardziej znanym twórcą był Michał Anioł, autor rzeźb „Dawid”, "Pieta" oraz malowideł zdobiących Kaplicę Sykstyńską w Rzymie. Jego dzieła do dziś uznawane są za jedne z najwybitniejszych osiągnięć sztuki światowej.

Michał Anioł - "Dawid"

Renesans był epoką wielkiego rozwoju kultury i nauki. Sztuka stała się bardziej świecka, choć nadal tworzono wiele dzieł religijnych. Artyści zaczęli być postrzegani jako wybitni twórcy i ludzie niezwykle utalentowani, a nie jedynie rzemieślnicy. Dzięki temu renesans na trwałe zmienił europejską kulturę i pozostawił po sobie dzieła, które do dziś zachwycają swoim pięknem i kunsztem wykonania.

Wprowadzenie do epoki renesansu

Renesans, nazywany także odrodzeniem, to epoka w historii kultury europejskiej, która narodziła się we Włoszech w XIV wieku, a w Polsce rozwinęła się głównie w XVI wieku. Sama nazwa „renesans” pochodzi z języka francuskiego ("renaissance") i oznacza „odrodzenie”. Chodziło przede wszystkim o odrodzenie zainteresowania kulturą starożytnej Grecji i Rzymu, ich sztuką, filozofią oraz ideałami piękna i harmonii.

Ludzie renesansu zaczęli inaczej patrzeć na świat i człowieka. W średniowieczu najważniejszy był Bóg i życie po śmierci, natomiast w renesansie w centrum zainteresowania znalazł się człowiek, jego potrzeby, możliwości i rozwój. Taki sposób myślenia nazywa się humanizmem. Humaniści uważali, że człowiek powinien zdobywać wiedzę, rozwijać swoje talenty i cieszyć się życiem. Popularne stało się hasło: „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”.

Epoka renesansu była czasem wielkich odkryć geograficznych i naukowych. Ludzie zaczęli poznawać świat, podróżować i badać przyrodę. W tym okresie Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik stworzył teorię heliocentryczną, według której Ziemia krąży wokół Słońca. Wynalezienie druku przez Jana Gutenberga sprawiło natomiast, że książki stały się bardziej dostępne, a wiedza mogła szybciej się rozprzestrzeniać.

W sztuce i architekturze renesansu dążono do harmonii, proporcji i piękna inspirowanego antykiem. Powstawały jasne, symetryczne budowle z kolumnami i kopułami. Wielkimi artystami epoki byli między innymi Leonardo da Vinci, Michał Anioł oraz Rafael Santi. Ich dzieła do dziś są uznawane za arcydzieła światowej kultury.

W Polsce renesans rozwijał się szczególnie za panowania dynastii Jagiellonów. Był to okres rozwoju nauki, literatury i sztuki. Najważniejszym polskim poetą renesansu był Jan Kochanowski, który tworzył utwory o życiu człowieka, ojczyźnie i naturze. Ważną postacią był również Mikołaj Rej, nazywany ojcem literatury polskiej, ponieważ pisał po polsku w czasach, gdy wielu twórców używało łaciny.

Renesans był epoką optymizmu, wiary w rozum i możliwości człowieka. Ludzie chcieli poznawać świat, rozwijać naukę i tworzyć piękno. Dzięki temu odrodzenie stało się jednym z najważniejszych okresów w historii kultury europejskiej.

Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - I miejsce

I miejsce - ALEKSANDRA SŁYSZ Z KL. VII Szkoły Podstawowej w Maćkówce

Niewypowiedziane

 

Słowa zatrzymały się w gardle,

jakby wahały się przed własną prawdą.

Czułam, jak rosną we mnie jak niechciane ognie,

których nie sposób było ugasić jednym oddechem.

 

Więc pozwoliłam im milczeć –

niech dojrzewają w ciszy,

bo ona ma w sobie więcej odwagi

niż najgłośniejszy krzyk.

 

Nie wszystko trzeba wypowiedzieć,

żeby zabolało.

Nie wszystko trzeba nazwać,

żeby zostało zapamiętane.

 

I może właśnie w tym milczeniu

zrozumiałam siebie najpełniej –

że czasem największa siła

rodzi się tam, gdzie nikt nie patrzy,

a prawdziwe znaczenia

rosną tam, gdzie nikt ich nie wypowiada.

 

Gdy pęka niebo

 

Są dni, w których niebo pęka cicho,

jakby chciało sprawdzić,

czy jeszcze wierzę w światło.

Stoi nade mną jak zwierciadło,

pęknięte dokładnie w miejscu,

w którym kiedyś rozpadłam się ja.

 

Patrzę prosto w tę rozdartą linię,

choć mogłabym odwrócić wzrok

i udawać, że wszystko jest takie jak dawniej.

Ale pierwszy raz się nie cofam -

nie przed światem,

nie przed sobą.

 

Wiem już, że światło rzadko przychodzi spokojnie.

Częściej zaczyna się od rysy,

od ledwo widocznej szczeliny,

która z początku boli bardziej

niż sama ciemność.

 

I właśnie w tej ranie

odnajduję odwagę -

że mogę podnieść głowę,

nawet gdy wszystko nade mną

jest jeszcze niepełne.

 

Bo pęknięte niebo

też potrafi świecić.

 

Znów oddycham

 

Wróciłam do siebie powoli –

krok po kroku,

jakby każdy z nich miał swoje własne imię

i własną historię,

której nikt poza mną nie musi znać.

 

Nie szukałam już starych dróg.

One dawno straciły swój kolor,

a światło uciekło z nich szybciej,

niż ja zdążyłam się obejrzeć.

 

Zrozumiałam, że powroty

nie zawsze prowadzą do domu.

Czasem są pułapką,

czasem tylko powtórzeniem bólu,

którego nie chcę już nosić.

 

Więc odpuściłam.

Nie ludziom, nie wspomnieniom –

sobie.

 

I dopiero wtedy

wdech stał się naprawdę mój,

lekki jak pierwsze poranne powietrze,

które nie pyta,

czy jestem gotowa na nowy dzień.

Oddycham.

Nie jak ktoś, kto wrócił.

Jak ktoś, kto wreszcie

zaczął żyć.

Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - II miejsce

II miejsce - WIKTORIA NYKIEL Z KL. VIII Szkoły Podstawowej w Gniewczynie Łańcuckiej

Inferno serca

Miłość — mówiłeś —
jest jak modlitwa,
co rodzi się w ciszy
i krwawi światłem.

A ja ci powiem:
miłość jest piekłem,
przez które idę boso.

Nie mam przewodnika.
Jest tylko twoje imię
wypalone spod powiek
wymarłych już uczuć.

Gdy patrzę —
gwiazdy spadają mi do gardła
i dławią
jak niewypowiedziane słowa.

Bo miłość nie jest cicha.
Ona krzyczy,
rozsadza żebra,
każe wierzyć w wieczność —
choć wieczność
to tylko sekunda
między słowem
„kocham”
a „odejdź”.

Gdyby moja miłość widziała
moje dłonie,
które drżą jak liście nad przepaścią,
z rozpaczy szukając twojej skóry
jak zbawienia.

A ty?
Pewnie zamknąłbyś mnie w kręgu,
kazał milczeć,
nie kochać
za mocno
i za bardzo.

Ale ja nie chcę zbawienia.

Jeśli miłość jest grzechem —
niech będzie.

Jeśli jest potępieniem —
niech będę potępiona.

Bo człowiek z miłości zrodzony,
z miłości powstał
i z miłości prawdziwej
musi umrzeć.

Migracja

A co jeśli upragniona żądza spokoju nagle mnie zgubi
jak ptak który odciął się od szyku migracji
i przy upragnionej wolności dostrzegł tylko
jak ciężej lata mu się w samotności

Z samotnością bywa różnie
czasem jest cicha
jakby świat w końcu przestał krzyczeć

A czasem
wbija się pod żebra
jak zimne powietrze
którego nie da się wypuścić

I wtedy
wolność przestaje być wyborem
a zaczyna być ciężarem
rozciągniętym między skrzydłami

Bo nikt nie uczy
jak wracać
kiedy samemu wyznaczyło się kierunek

I nikt nie mówi
że można się zgubić
nawet lecąc dokładnie tam
gdzie się chciało

Więc lecę dalej
trochę z potrzeby
trochę z rozpędu

I tylko czasem
patrzę w dół
szukając czegoś znajomego

Jakby gdzieś tam
między liniami dróg
czekał na mnie
mój własny szyk 
Spokojnej migracji

 

Splątane Duszyczki

Na początku byłyśmy dwiema małymi duszyczkami,
które nie znały jeszcze świata.
Pewnego dnia splątałyśmy się ze sobą,
połączone węzłem braterskiej przyjaźni,
choć przecież nie byliśmy rodziną.

Stawialiśmy pierwsze kroki w dorosłość.
Niepewne i chwiejne ,
lecz trzymaliśmy się mocno,
bo każde potknięcie było lżejsze,
gdy podawałaś  mi rękę.

Wiedziałam, że mogę być sobą —
bez wstydu, bez udawania,
bez lęku przed własnym strachem.
Bo ktoś wierzył, że stanę się osobą,
którą naprawdę pragnęłam być.

Uczyliśmy się chodzić —
po świecie, który dopiero nas witał.
Każdy krok i każda decyzja uczyły nas odwagi,
A  upadki  stawały  się naszą lekcją
i dowodem, że możemy iść dalej.

Lecz czas biegnie  nieubłaganie.
Codziennie o krok dalej od siebie,
aż pewnego dnia staniemy się sobie obcy.
Czasem mijając się w tłumie,
nasze oczy wciąż  będą  siebie szukać,
lecz słowa  zginą  w ścisku.
Może padnie gdzieś „przepraszam”…

Bo ktoś był tutaj kiedyś.
Ktoś był częścią mnie.
I nagle zniknął.
I już go nie ma.

Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - III miejsce

III miejsce - MATEUSZ STRZELCZYK Z KL. VII Szkoły Podstawowej nr 25 w Rzeszowie

Słowo

 

„Na Początku Było Słowo…”

To Ewangelia Janowa,

Mówi o tym, że wszystko

zaczęło się od słowa.

 

Słowo ma wielkie znaczenie,

Określa wszelkie pojęcia,

A używane w tekście

Daje urozmaicenie.

 

Bogactwo słów, człowiek

Poznaje stopniowo.

W okresie niemowlęctwa

Wymawia je czasem „bajkowo”.

 

W różnych wyrażeniach

Występuje słowo: słowo honoru,

Słowo harcerza, wolność słowa…

Czasem są też puste słowa.

  

Słowa bawią, słowa uczą,

Słowa pamięć rozwijają,

Jednak są też sytuacje,

Kiedy słowa obrażają.

Wiele słów składa się na mowę,

Bo słowo to zespół dźwięków.

I tak od słowa do słowa,

Powstaje piękna mowa.

Przydrożne Świątki

 

Na skraju wiosek, wśród kwiatów i zbóż,

stoją Przydrożne Świątki,

niekiedy przez wszystkich

zapomniane już.

 

Porośnięte mchami,

zniszczone upływem lat,

patrzą smutno przed siebie,

jakże bardzo zmienił się świat.

 

Milczący świadkowie

codziennego życia,

kiedyś miejsca modlitw,

spotkań zakochanych.

 

Spełniały rolę drogowskazów

na rozstajach dróg,

by każdy bezpiecznie

do domu powrócić mógł.

 

Jedno i dwuramienne krzyże,

Figury, w kapliczkach obrazy,

chroniły przed pożarem, powodzią,

oddalały zarazy.

Chrystus Frasobliwy

siedzi zadumany,

strzeże przed nieszczęściem

domostwa i rosnące łany.

 

Święty Jan Nepomucen,

Opiekun w czasie powodzi.

Wszyscy w niego wierzyli

bo nigdy nie zawodził.

 

Święci Florian, Barbara, Agata,

Strzegli domostwa przed pożarami,

a Święty Mikołaj chronił podróżnych

przed wilkami.

 

Podkarpackie Przydrożne Świątki

to część naszego krajobrazu.

Przywróćmy o nich wspomnienia,

OCALMY OD ZAPOMNIENIA.

 

Zwyczaje ludowe

 

Kiedy Nowy Rok nastaje

Wkraczają stare zwyczaje.

I wędrują kolędnicy,

Od ulicy do ulicy.

Turoń, gwiazdor, przebierańcy,

Śmierć z Herodem idą w parze

Tańczą dziarsko, życzą zdrowia,

Przyjmują ich gospodarze.

 

Marzec niesie wiosny porę.

Czas pożegnać zbytki zimy.

Brzydką kukłę ustroimy

I do morza przepędzimy.

Śmigus – dyngus, fest zabawa.

Zbiera się ferajna klawa,

I urządza oblewanie,

Kto im tylko w drodze stanie.

 

Czerwiec słońcem nas ogrzewa.

Nad wodami pieśń rozbrzmiewa.

Noc Kupały obchodzimy,

Wianki na wodę rzucimy.

Sobótka – dzień jest długi,

Noc krótka.

Gdy księżyc niebo rozzłoci

Poszukamy kwiatu paproci.

 

Kiedy wszystko zboże zżęte.

Czas dożynek – święto plonów.

Zbiory są już z pól sprzątnięte.

Słychać głos kościelnych dzwonów.

 Już uwite piękne wieńce,

Z kwiatów, zboża oraz ziół.

Przynoszą je młodzi żeńce,

Ofiarując je Najświętszej Panience.

 

Andrzeju, Andrzeju

panien dobrodzieju.

W andrzejkową ciemną noc,

Przynieś wróżb i magii moc.

Już na wodę wosk się leje

Przez dziurkę od klucza.

Wszyscy mają też nadzieję,

Każdy złą wróżbę wyklucza.

 

Wigilia – Boże Narodzenie

To magiczny i wyjątkowy czas.

Nim nadejdzie Boskie pojawienie

Przygotowuje się każdy z nas.

Już choinka ustrojona,

Biały obrus jest na sianie.

Na stole dwanaście potraw

I wspólne kolędowanie.

 

Niech tradycja nie zaginie,

Z czego Podkarpacie słynie.

By została do spełnienia

Przez następne pokolenia.

Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - wyróżnienie

Wyróżnienie - ALEKSANDER CHRUSZCZYK Z KL. VIII Szkoły Podstawowej nr 5 w Rzeszowie

Pycha kroczy przed upadkiem

 

Idziesz przed siebie pewny i śmiały.

Świat ci się kłania, świat doskonały.

Pewnie kroczysz przed własnym upadkiem,

Nagle spadasz, stajesz się odpadkiem.

 

Choćbyś pozjadał wszystkie rozumy,

Choćbyś wodospad traktował jak strumyk.

Obiec świat wokół, byłoby ci mało.

Warto rozróżnić pychę i śmiałość.

 

 

 

Wymazując słowa

 

Dziś wkładam rękę do rzeki,

Co z niej zmyje każdą smołę.

Lecz słów ślad zostanie na wieki,

Sumienie wypali blizny na czole.

 

Warto z ust wymazać przekleństwa,

Pokojem zakończyć każdy pojedynek.

Warto w bliźnim szukać braterstwa,

A każdą kropkę zamienić w przecinek.

 

 

 

Zegar leczy uczucia

 

Najlepiej czasem przymknąć powieki.

Wskazówka zegara spali złe minuty.

Przemijanie działa lepiej niż leki

Na moment, co jest złym losem okuty.

 

Choćbym emocje wkładał do kieszeni,

Choćbym nauce był ślepo oddany,

Żadna kapsułka uczuć nie zmieni,

Bo czas jest najlepszym lekiem na rany.

Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - wyróżnienie

Wyróżnienie - GABRIELA DROBOT Z KL. VIII Szkoły Podstawowej w Górze Motycznej

Słowa

 

Układamy je

jak puzzle,

jak nuty na pięciolinii życia.

One są słońcem po deszczu

i potrafią rozproszyć ciemne chmury,

i są radości łzą,

gdy przepełni nas duma z osiągniętego celu.

 

 

 

Słowa mają moc

 

Od nich zaczyna się życie,

więc są te, co do istnienia powołują,

co za zbrodnię potrafią ukarać,

bo sprawiedliwość kary się domaga.

Inne zadają rany jak ostry nóż.

Są łez przyczyną,

przesłaniają słońce na niebie życia,

zabierają jego sens.

 

Słowa

te wykrzyczane,

te wypowiedziane głośno,

te wyszeptane

i te zamknięte na serca dnie

mają moc, potężną moc.

 

 

 

Gramatyczny wiersz

 

Kto? – Ja i Ty, i życie.

Czego nie ma? – Życzliwości, ciepłych słów.

Komu się przyglądam? – Sobie i Tobie, Jej i Jemu.

Co widzę? – Świat i jego różnorodność, i uśmiech Mamy,

i Taty ocieraną ukradkiem łzę.

Z kim idę? – Z przyjaciółmi, którzy podają mi rękę,

kiedy zdarza mi się upaść.

O czym mówię? – O moich planach, marzeniach, nadziejach…

O! Moje życie, jakże Cię kocham!

Prace nagrodzone w Konkursie Kaligrafii "Nie pazurem, a piórem"

I miejsce - Maja Świątoniowska, Szkoła Podstawowa w Nowej Wsi k. Trzebowniska

II miejsce - Milena Basta, Szkoła Podstawowa nr 21 w Rzeszowie

III miejsce - Nikola Rygiel, Szkoła Podstawowa w Trześniowie

Wyróżnienie - Alicja Dąbrowska, Szkoła Podstawowa w Klimkówce

Wyróżnienie - Klara Negrobar, Szkoła Podstawowa w Mazurach

Konkursy Kaligrafii i Poetycki dla uczniów szkół podstawowych rozstrzygnięte!

Z przyjemnością informujemy, że tegoroczny Konkurs Kaligrafii „Nie pazurem, a piórem” oraz Konkurs Poetycki „Na Początku Było Słowo” zostały rozstrzygnięte. Oto lista laureatów:

Konkurs Kaligrafii „Nie pazurem, a piórem”

I miejsce – Maja Świątoniowska z kl. VIII Szkoły Podstawowej w Nowej Wsi k. Trzebowniska

II miejsce – Milena Basta z kl. VIII Szkoły Podstawowej nr 21 w Rzeszowie

III miejsce – Nikola Rygiel z kl. VI Szkoły Podstawowej w Trześniowie

Wyróżnienie – Alicja Dąbrowska z kl. VI Szkoły Podstawowej w Klimkówce

Wyróżnienie – Klara Negrobar z kl. VII Szkoły Podstawowej w Mazurach

Konkurs Poetycki „Na Początku Było Słowo”

I miejsce – Aleksandra Słysz z kl. VII Szkoły Podstawowej w Maćkówce

II miejsce – Wiktoria Nykiel z kl. VIII Szkoły Podstawowej w Gniewczynie Łańcuckiej

III miejsce – Mateusz Strzelczyk z kl. VII Szkoły Podstawowej nr 25 w Rzeszowie

Wyróżnienie – Gabriela Drobot z kl. VIII Szkoły Podstawowej w Górze Motycznej

Wyróżnienie – Aleksander Chruszczyk z kl. VIII Szkoły Podstawowej nr 5 w Rzeszowie

Zwycięzcom serdecznie gratulujemy i zapraszamy do udziału w konkursach za rok!

W kolejnych dniach będziemy publikować nagrodzone prace.