Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - III miejsce

III miejsce - MATEUSZ STRZELCZYK Z KL. VII Szkoły Podstawowej nr 25 w Rzeszowie

Słowo

 

„Na Początku Było Słowo…”

To Ewangelia Janowa,

Mówi o tym, że wszystko

zaczęło się od słowa.

 

Słowo ma wielkie znaczenie,

Określa wszelkie pojęcia,

A używane w tekście

Daje urozmaicenie.

 

Bogactwo słów, człowiek

Poznaje stopniowo.

W okresie niemowlęctwa

Wymawia je czasem „bajkowo”.

 

W różnych wyrażeniach

Występuje słowo: słowo honoru,

Słowo harcerza, wolność słowa…

Czasem są też puste słowa.

  

Słowa bawią, słowa uczą,

Słowa pamięć rozwijają,

Jednak są też sytuacje,

Kiedy słowa obrażają.

Wiele słów składa się na mowę,

Bo słowo to zespół dźwięków.

I tak od słowa do słowa,

Powstaje piękna mowa.

Przydrożne Świątki

 

Na skraju wiosek, wśród kwiatów i zbóż,

stoją Przydrożne Świątki,

niekiedy przez wszystkich

zapomniane już.

 

Porośnięte mchami,

zniszczone upływem lat,

patrzą smutno przed siebie,

jakże bardzo zmienił się świat.

 

Milczący świadkowie

codziennego życia,

kiedyś miejsca modlitw,

spotkań zakochanych.

 

Spełniały rolę drogowskazów

na rozstajach dróg,

by każdy bezpiecznie

do domu powrócić mógł.

 

Jedno i dwuramienne krzyże,

Figury, w kapliczkach obrazy,

chroniły przed pożarem, powodzią,

oddalały zarazy.

Chrystus Frasobliwy

siedzi zadumany,

strzeże przed nieszczęściem

domostwa i rosnące łany.

 

Święty Jan Nepomucen,

Opiekun w czasie powodzi.

Wszyscy w niego wierzyli

bo nigdy nie zawodził.

 

Święci Florian, Barbara, Agata,

Strzegli domostwa przed pożarami,

a Święty Mikołaj chronił podróżnych

przed wilkami.

 

Podkarpackie Przydrożne Świątki

to część naszego krajobrazu.

Przywróćmy o nich wspomnienia,

OCALMY OD ZAPOMNIENIA.

 

Zwyczaje ludowe

 

Kiedy Nowy Rok nastaje

Wkraczają stare zwyczaje.

I wędrują kolędnicy,

Od ulicy do ulicy.

Turoń, gwiazdor, przebierańcy,

Śmierć z Herodem idą w parze

Tańczą dziarsko, życzą zdrowia,

Przyjmują ich gospodarze.

 

Marzec niesie wiosny porę.

Czas pożegnać zbytki zimy.

Brzydką kukłę ustroimy

I do morza przepędzimy.

Śmigus – dyngus, fest zabawa.

Zbiera się ferajna klawa,

I urządza oblewanie,

Kto im tylko w drodze stanie.

 

Czerwiec słońcem nas ogrzewa.

Nad wodami pieśń rozbrzmiewa.

Noc Kupały obchodzimy,

Wianki na wodę rzucimy.

Sobótka – dzień jest długi,

Noc krótka.

Gdy księżyc niebo rozzłoci

Poszukamy kwiatu paproci.

 

Kiedy wszystko zboże zżęte.

Czas dożynek – święto plonów.

Zbiory są już z pól sprzątnięte.

Słychać głos kościelnych dzwonów.

 Już uwite piękne wieńce,

Z kwiatów, zboża oraz ziół.

Przynoszą je młodzi żeńce,

Ofiarując je Najświętszej Panience.

 

Andrzeju, Andrzeju

panien dobrodzieju.

W andrzejkową ciemną noc,

Przynieś wróżb i magii moc.

Już na wodę wosk się leje

Przez dziurkę od klucza.

Wszyscy mają też nadzieję,

Każdy złą wróżbę wyklucza.

 

Wigilia – Boże Narodzenie

To magiczny i wyjątkowy czas.

Nim nadejdzie Boskie pojawienie

Przygotowuje się każdy z nas.

Już choinka ustrojona,

Biały obrus jest na sianie.

Na stole dwanaście potraw

I wspólne kolędowanie.

 

Niech tradycja nie zaginie,

Z czego Podkarpacie słynie.

By została do spełnienia

Przez następne pokolenia.

Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - wyróżnienie

Wyróżnienie - ALEKSANDER CHRUSZCZYK Z KL. VIII Szkoły Podstawowej nr 5 w Rzeszowie

Pycha kroczy przed upadkiem

 

Idziesz przed siebie pewny i śmiały.

Świat ci się kłania, świat doskonały.

Pewnie kroczysz przed własnym upadkiem,

Nagle spadasz, stajesz się odpadkiem.

 

Choćbyś pozjadał wszystkie rozumy,

Choćbyś wodospad traktował jak strumyk.

Obiec świat wokół, byłoby ci mało.

Warto rozróżnić pychę i śmiałość.

 

 

 

Wymazując słowa

 

Dziś wkładam rękę do rzeki,

Co z niej zmyje każdą smołę.

Lecz słów ślad zostanie na wieki,

Sumienie wypali blizny na czole.

 

Warto z ust wymazać przekleństwa,

Pokojem zakończyć każdy pojedynek.

Warto w bliźnim szukać braterstwa,

A każdą kropkę zamienić w przecinek.

 

 

 

Zegar leczy uczucia

 

Najlepiej czasem przymknąć powieki.

Wskazówka zegara spali złe minuty.

Przemijanie działa lepiej niż leki

Na moment, co jest złym losem okuty.

 

Choćbym emocje wkładał do kieszeni,

Choćbym nauce był ślepo oddany,

Żadna kapsułka uczuć nie zmieni,

Bo czas jest najlepszym lekiem na rany.

Prace nagrodzone w Konkursie Poetyckim "Na Początku Było Słowo" - wyróżnienie

Wyróżnienie - GABRIELA DROBOT Z KL. VIII Szkoły Podstawowej w Górze Motycznej

Słowa

 

Układamy je

jak puzzle,

jak nuty na pięciolinii życia.

One są słońcem po deszczu

i potrafią rozproszyć ciemne chmury,

i są radości łzą,

gdy przepełni nas duma z osiągniętego celu.

 

 

 

Słowa mają moc

 

Od nich zaczyna się życie,

więc są te, co do istnienia powołują,

co za zbrodnię potrafią ukarać,

bo sprawiedliwość kary się domaga.

Inne zadają rany jak ostry nóż.

Są łez przyczyną,

przesłaniają słońce na niebie życia,

zabierają jego sens.

 

Słowa

te wykrzyczane,

te wypowiedziane głośno,

te wyszeptane

i te zamknięte na serca dnie

mają moc, potężną moc.

 

 

 

Gramatyczny wiersz

 

Kto? – Ja i Ty, i życie.

Czego nie ma? – Życzliwości, ciepłych słów.

Komu się przyglądam? – Sobie i Tobie, Jej i Jemu.

Co widzę? – Świat i jego różnorodność, i uśmiech Mamy,

i Taty ocieraną ukradkiem łzę.

Z kim idę? – Z przyjaciółmi, którzy podają mi rękę,

kiedy zdarza mi się upaść.

O czym mówię? – O moich planach, marzeniach, nadziejach…

O! Moje życie, jakże Cię kocham!

Prace nagrodzone w Konkursie Kaligrafii "Nie pazurem, a piórem"

I miejsce - Maja Świątoniowska, Szkoła Podstawowa w Nowej Wsi k. Trzebowniska

II miejsce - Milena Basta, Szkoła Podstawowa nr 21 w Rzeszowie

III miejsce - Nikola Rygiel, Szkoła Podstawowa w Trześniowie

Wyróżnienie - Alicja Dąbrowska, Szkoła Podstawowa w Klimkówce

Wyróżnienie - Klara Negrobar, Szkoła Podstawowa w Mazurach

Konkursy Kaligrafii i Poetycki dla uczniów szkół podstawowych rozstrzygnięte!

Z przyjemnością informujemy, że tegoroczny Konkurs Kaligrafii „Nie pazurem, a piórem” oraz Konkurs Poetycki „Na Początku Było Słowo” zostały rozstrzygnięte. Oto lista laureatów:

Konkurs Kaligrafii „Nie pazurem, a piórem”

I miejsce – Maja Świątoniowska z kl. VIII Szkoły Podstawowej w Nowej Wsi k. Trzebowniska

II miejsce – Milena Basta z kl. VIII Szkoły Podstawowej nr 21 w Rzeszowie

III miejsce – Nikola Rygiel z kl. VI Szkoły Podstawowej w Trześniowie

Wyróżnienie – Alicja Dąbrowska z kl. VI Szkoły Podstawowej w Klimkówce

Wyróżnienie – Klara Negrobar z kl. VII Szkoły Podstawowej w Mazurach

Konkurs Poetycki „Na Początku Było Słowo”

I miejsce – Aleksandra Słysz z kl. VII Szkoły Podstawowej w Maćkówce

II miejsce – Wiktoria Nykiel z kl. VIII Szkoły Podstawowej w Gniewczynie Łańcuckiej

III miejsce – Mateusz Strzelczyk z kl. VII Szkoły Podstawowej nr 25 w Rzeszowie

Wyróżnienie – Gabriela Drobot z kl. VIII Szkoły Podstawowej w Górze Motycznej

Wyróżnienie – Aleksander Chruszczyk z kl. VIII Szkoły Podstawowej nr 5 w Rzeszowie

Zwycięzcom serdecznie gratulujemy i zapraszamy do udziału w konkursach za rok!

W kolejnych dniach będziemy publikować nagrodzone prace.

Maturalny tekst argumentacyjny

Pisanie tekstu argumentacyjnego na maturze (często jest to rozprawka) wymaga przestrzegania określonych zasad i kroków. Oto szczegółowy opis, jak napisać taki tekst krok po kroku:

Krok 1: Zrozumienie tematu

Przed rozpoczęciem pisania musisz dokładnie zrozumieć temat.

• Temat zamknięty: może być w formie pytania lub tezy, np. „Czy warto czytać literaturę klasyczną?”

• Temat otwarty: możesz sam wybrać stronę, którą będziesz bronić, np. „Literatura ma duży wpływ na kształtowanie światopoglądu.”

Zadania:

• Określ, jakiego rodzaju pytania dotyczy temat (czy jesteś za czymś, czy przeciwko czemuś).

• Wybierz stanowisko, które będziesz bronić – jesteś za lub przeciwko (lub przedstawiasz oba stanowiska).

Krok 2: Planowanie

Przed pisaniem warto przygotować plan rozprawki. Pozwoli to uporządkować myśli i zapewnić logiczny przebieg argumentacji.

Kluczowe elementy planu:

1. Wstęp – wprowadzenie w temat i sformułowanie tezy.

2. Rozwinięcie – co najmniej dwa lub trzy argumenty.

   • Argument 1 + przykład lub dowód.

   • Argument 2 + przykład lub dowód.

   • Argument 3 (opcjonalnie) + przykład lub dowód.

3. Zakończenie – podsumowanie argumentów, potwierdzenie tezy.

Krok 3: Pisanie wstępu

Wstęp powinien:

• Zainteresować czytelnika – możesz zacząć od pytania, cytatu, refleksji.

• Wprowadzić temat – krótkie wyjaśnienie, o czym będziesz pisać.

• Sformułować tezę – stanowisko, które będziesz udowadniać. Może być jednoznaczne lub problemowe (np. „Moim zdaniem...”, „Warto zastanowić się nad tym...”).

Przykład wstępu:

„Czytanie literatury klasycznej w dobie współczesnych mediów cyfrowych wydaje się przestarzałe. Jednak uważam, że książki takie jak „Lalka” Bolesława Prusa czy „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego nadal są ważnym elementem rozwoju intelektualnego i emocjonalnego człowieka.”

Krok 4: Rozwinięcie (część argumentacyjna)

To najważniejsza część tekstu argumentacyjnego. Tutaj przedstawiasz argumenty i przykłady.

Jak budować argumenty:

• Argument 1: wprowadź go, używając słów wprowadzających (np. „Po pierwsze”, „Pierwszym argumentem jest…”).

• Przykład lub dowód: musisz potwierdzić swój argument konkretnym przykładem, cytatem, odniesieniem do literatury, historii, nauki.

• Argument 2: kolejny argument, zaczynając od sformułowania wprowadzającego (np. „Kolejnym dowodem na słuszność tezy jest…”).

• Przykład lub dowód: podobnie jak wcześniej, odnieś się do przykładów lub literatury.

Przykład:

1. Argument 1: Literatura klasyczna przedstawia ponadczasowe wartości moralne.

   • Przykład: „W powieści „Lalka” Bolesława Prusa bohater Stanisław Wokulski mierzy się z dylematami moralnymi, które są aktualne także dziś.”

2. Argument 2: Klasyczne dzieła literackie kształtują krytyczne myślenie i rozwijają wrażliwość.

   • Przykład: „„Zbrodnia i kara” Dostojewskiego zmusza czytelnika do refleksji nad konsekwencjami ludzkich wyborów i naturą zła.”

Krok 5: Zakończenie

W zakończeniu musisz:

• Podsumować przedstawione argumenty, np. „Przedstawione argumenty potwierdzają, że literatura klasyczna wciąż ma istotne miejsce w edukacji.”

• Potwierdzić tezę – nie wprowadzaj nowych argumentów, ale potwierdź, że teza była słuszna lub że pytanie zostało odpowiednio omówione.

Przykład zakończenia:

„Podsumowując, literatura klasyczna nadal odgrywa istotną rolę w kształtowaniu moralności i intelektu. Dlatego warto poświęcić jej uwagę, mimo rosnącej popularności nowoczesnych mediów.”

Krok 6: Korekta

Na zakończenie sprawdź swój tekst pod kątem:

• Jasności i spójności myśli – czy argumenty są logicznie powiązane?

• Poprawności językowej – unikaj błędów ortograficznych, interpunkcyjnych i stylistycznych.

• Stylu – czy tekst jest odpowiednio formalny i precyzyjny?

Ważne wskazówki:

• Używaj spójników: „ponadto”, „w dodatku”, „natomiast”, „co więcej” itp., aby łączyć myśli.

• Unikaj powtarzania tych samych argumentów. Każdy argument powinien być nowy i dobrze rozwinięty.

• Bądź obiektywny – nawet jeśli wyrażasz swoje zdanie, argumenty muszą być oparte na faktach, nie tylko na emocjach.

Struktura pracy:

1. Wstęp: wprowadzenie w temat, teza.

2. Rozwinięcie: przynajmniej dwa dobrze rozwinięte argumenty.

3. Zakończenie: podsumowanie argumentów, potwierdzenie tezy.

Mam nadzieję, że ten przewodnik pomoże Ci przygotować się do pisania tekstu argumentacyjnego na maturze! Czy chciałabyś coś jeszcze doprecyzować?

Struktura ustnego egzaminu maturalnego 2023

Opis ustnego egzaminu maturalnego z języka polskiego:

---

Ustny egzamin maturalny z języka polskiego – 2023

Struktura egzaminu:

Egzamin ustny z języka polskiego składa się z dwóch zadań, a pytania egzaminacyjne pochodzą z:

1. Puli pytań jawnych – pytania te są wcześniej znane maturzystom i dotyczą literatury, języka i kultury. Zdający mogą się na nie przygotować.

2. Puli pytań niejawnych – te pytania są nieznane przed egzaminem i losowane bezpośrednio przed odpowiedzią. Mogą dotyczyć literatury, języka lub szeroko pojętej kultury.

Każde zadanie egzaminacyjne składa się z:

• Fragmentu tekstu literackiego lub innego tekstu kultury (np. obraz, fotografia),

• Polecenia, które wymaga analizy i odniesienia się do minimum dwóch tekstów kultury, w tym przynajmniej jednego tekstu literackiego.

---

Przebieg egzaminu:

1. Losowanie zestawu pytań
   Zdający losuje zestaw, który zawiera dwa pytania – jedno z puli jawnej oraz jedno z puli niejawnej. Każde pytanie jest związane z fragmentem tekstu lub dzieła kultury i wymaga od zdającego wypowiedzi opartej na przykładach z literatury i innych dziedzin kultury.

2. Czas na przygotowanie (15 minut)
   Po wylosowaniu zestawu zdający ma 15 minut na przygotowanie odpowiedzi. W tym czasie zdający:

   • Sporządza notatki na przygotowanej kartce – może to być plan wypowiedzi, główne argumenty lub przykłady z tekstów kultury, które zdający zamierza wykorzystać.

   • Przemyśli strukturę wypowiedzi – warto podzielić odpowiedź na wstęp, rozwinięcie i zakończenie, aby była ona logiczna i spójna.

   • Decyduje, do jakich tekstów kultury się odniesie (przynajmniej dwóch, w tym jednego literackiego).

3. Wypowiedź (około 10 minut)
   Zdający wygłasza swoją wypowiedź, odpowiadając na dwa pytania:

   • Pierwsza część odpowiedzi – odpowiedź na pytanie z puli jawnej, dotycząca literatury, języka lub kultury. Zdający musi odnieść się do fragmentu tekstu oraz do minimum dwóch tekstów kultury (w tym jednego literackiego).

   • Druga część odpowiedzi – odpowiedź na pytanie z puli niejawnej, również oparta na fragmencie tekstu i wymaga odniesienia do przykładów z literatury oraz innych tekstów kultury.

4. Rozmowa z egzaminatorami (maksymalnie 5 minut)
   Po zakończeniu wypowiedzi egzaminatorzy mogą zadać dodatkowe pytania związane wyłącznie z tym, co zdający powiedział w swojej odpowiedzi. Pytania mają na celu rozwinięcie lub doprecyzowanie omówionych zagadnień, ale nie mogą wprowadzać nowych tematów ani dotyczyć kwestii, które zdający nie poruszył.

---

Przygotowanie do egzaminu ustnego:

1. Opanowanie lektur obowiązkowych
   Egzaminatorzy często oczekują odniesień do lektur, dlatego znajomość ich treści, motywów i problematyki jest kluczowa.

2. Ćwiczenie analizy różnych tekstów kultury
   Przydatne będą nie tylko teksty literackie, ale także filmy, sztuki teatralne, dzieła plastyczne czy muzyczne.

3. Regularne ćwiczenia wypowiedzi
   Ważne jest, aby ćwiczyć płynne i logiczne formułowanie wypowiedzi, opierając się na przemyślanej strukturze (wstęp, rozwinięcie, zakończenie).

---

Przykładowe pytania:

1. Z puli jawnej (literatura):
   „Jak w literaturze przedstawiane są motywy miłości i zdrady? Omów zagadnienie, odwołując się do fragmentu 'Lalki' Bolesława Prusa i innych tekstów kultury.”

   • Można przytoczyć „Romea i Julię” Szekspira, „Zbrodnię i karę” Dostojewskiego czy filmy, takie jak „Wielki Gatsby” Baza Luhrmanna.

2. **Z puli niejawnej (język, kultura).

Rodzaje i gatunki literackie

W literaturze wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje literackie, z których każdy dzieli się na różne gatunki literackie. Oto one:

1. Epika

• Charakterystyka: Epika to rodzaj literacki, w którym świat przedstawiony jest opisany przez narratora. Często zawiera dialogi, opisy oraz narrację, a wydarzenia są przedstawiane w sposób fabularny.

• Gatunki epickie:

  • Epos (epopeja) – rozbudowany utwór narracyjny, często o tematyce heroicznej, np. Iliada Homera.

  • Powieść – dłuższy utwór prozatorski o rozbudowanej fabule, np. Lalka Bolesława Prusa.

  • Nowela – krótki utwór prozatorski o zwięzłej konstrukcji i wyraźnie zarysowanej puencie, np. Latarnik Henryka Sienkiewicza.

  • Opowiadanie – krótki utwór epicki, z luźniejszą fabułą, np. Stary człowiek i morze Ernesta Hemingwaya.

  • Baśń – utwór o fantastycznych wydarzeniach, zwykle mający charakter dydaktyczny, np. Kopciuszek.

  • Mit – opowieść o bogach, herosach, stworzona przez daną kulturę, np. Mity greckie.

  • Legenda – opowieść łącząca elementy historyczne z fikcyjnymi, np. Legenda o św. Aleksym.

2. Liryka

• Charakterystyka: Liryka to rodzaj literacki, w którym najważniejsze jest wyrażenie emocji, myśli i doznań podmiotu lirycznego. Zazwyczaj ma formę poetycką, choć może pojawiać się również w prozie poetyckiej.

• Gatunki liryczne:

  • Hymn – uroczysty, podniosły utwór o tematyce patriotycznej lub religijnej, np. Hymn do miłości ojczyzny Ignacego Krasickiego.

  • Oda – utwór poetycki wyrażający zachwyt nad czymś lub kimś, np. Oda do młodości Adama Mickiewicza.

  • Elegia – utwór o melancholijnym, często żałobnym charakterze, np. Treny Jana Kochanowskiego.

  • Pieśń – utwór poetycki związany pierwotnie z muzyką, często rytmiczny, np. Pieśni Jana Kochanowskiego.

  • Sonet – utwór o charakterystycznej budowie (14 wersów, podzielonych na cztery strofy), np. Sonety krymskie Adama Mickiewicza.

  • Psalm – utwór o tematyce religijnej, pochodzący z Biblii, np. Psalmy Dawida.

3. Dramat

• Charakterystyka: Dramat to rodzaj literacki, który jest przeznaczony do wystawienia na scenie. Składa się głównie z dialogów oraz didaskaliów, czyli wskazówek reżyserskich.

• Gatunki dramatyczne:

  • Tragedia – utwór dramatyczny o poważnej tematyce, kończący się zazwyczaj katastrofą, np. Król Edyp Sofoklesa.

  • Komedia – utwór dramatyczny o charakterze humorystycznym, zazwyczaj z pozytywnym zakończeniem, np. Świętoszek Moliera.

  • Dramat właściwy – utwór dramatyczny łączący elementy komedii i tragedii, np. Dziady Adama Mickiewicza.

  • Farsa – utwór dramatyczny oparty na błahych sytuacjach i komicznych postaciach, np. Zemsta Aleksandra Fredry.

  • Melodramat – dramat o przesadnie emocjonalnym charakterze, często o miłosnej tematyce.

---

Każdy z tych rodzajów i gatunków ma swoje własne cechy, ale w literaturze można spotkać też formy mieszane, które łączą elementy różnych rodzajów literackich.