351. Boże Narodzenie

 

315. Jesteś kobietą i możesz wszystko!

(...) A że Pan Bóg ją stworzył, a szatan opętał,
Jest więc odtąd na wieki i grzeszna, i święta,
Zdradliwa i wierna, i dobra i zła,
I rozkosz i rozpacz, i uśmiech i łza,
I gołąb i żmija, i piołun i miód,
I anioł i demon, i upiór i cud,
I szczyt nad chmurami, i przepaść bez dna,
Początek i koniec - kobieta, acha! (...)

(Julian Tuwim)

Wszystkim Kobietom pracującym i uczącym się w naszej szkole życzymy,

aby na zawsze pozostały piękne, mądre i kochane!

314. Przytul, pomachaj!

Pamiętając o zachowaniu dystansu społecznego,

prześlij bibliotekarce lub bibliotekarzowi

uścisk,

pomachaj przyjaźnie,

bo dziś jest

Międzynarodowy Dzień Przytulania Bibliotekarzy!

/Grafika pochodzi ze strony lustrobiblioteki.pl i została pobrana oraz udostępniona za oficjalnym pozwoleniem/

313. 14 listopada - Ogólnopolski Dzień Biblioterapii

/pixabay.com/

Czy wiesz, że książka może Ci pomóc w walce z chorobą lub stresem?

/pixabay.com/

Wykorzystanie książek i czasopism w celu uregulowania systemu nerwowego człowieka i jego psychiki nazywamy biblioterapią.

/pixabay.com/

Literatura zmniejsza stres i poczucie osamotnienia lub wykluczenia. Uczy myślenia, pomaga w kształtowaniu światopoglądu, daje możliwość spojrzenia na różne problemy z wielu perspektyw. Kształtuje ludzkie umysły, dlatego jest podstawowym i najważniejszym narzędziem biblioterapii.

/pixabay.com/

Zawarte w książkach treści kształtują osobowość, rozwijają wyobraźnię i poszerzają perspektywy. Kształtują w użytkownikach język, dzięki któremu komunikują się ze światem, uczą formułować i werbalizować swoje myśli. Jest to podstawowa umiejętność człowieka. Czytanie rozwija również zasób słownictwa.

/pixabay.com/

Książki odkrywają przed czytelnikiem wachlarz różnorodnych emocji i poszerzają horyzonty. Otwierają często wrota do innego świata i pozwalają przenieść się tam choć na chwilę – wpływa to terapeutycznie na człowieka, ponieważ pozwala oderwać się od problemów dnia codziennego.

/pixabay.com/

Czytanie książek od zawsze ma działanie terapeutyczne – zarówno sama czynność czytania, jak i przyswajane treści.

/pixabay.com/

W dobie wszechobecnego braku czasu, szybkiego życia w wielkich miastach, literatura pełni często również funkcję wychowawczą. Pokazuje relacje międzyludzkie i wydobywa z człowieka całą gamę emocji.

/pixabay.com/

312. Dlaczego 11 listopada obchodzony jest jako święto państwowe?

/pixabay.com/

Corocznie 11 listopada obchodzone jest w Polsce Narodowe Święto Niepodległości. Dlaczego właśnie wtedy? Co stało się tego dnia?

103 lata temu – 11 listopada 1918 roku – podpisany został we Francji rozejm pomiędzy państwami biorącymi udział w I wojnie światowej. Wojska niemieckie wycofywały się z ziem polskich, a znajdująca się pod zaborami Polska wreszcie, po 123 latach, odzyskiwała niepodległość.

/pixabay.pl/

Również tego samego dnia Rada Regencyjna przekazała marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu władzę zwierzchnią nad wojskiem polskim.

Ze względu na te dwa doniosłe wydarzenia dzień 11 listopada został uznany za symbol powrotu polski do grona państw niepodległych. Świętem państwowym stał się w 1937 roku, na mocy ustawy o Święcie Niepodległości.

Rocznica odzyskania niepodległości przez Polskę jest jednym z najważniejszych świąt w polskim kalendarzu. Manifestujemy wówczas swój patriotyzm i przywiązanie do tradycji narodowej poprzez wywieszanie biało-czerwonych flag i śpiewanie hymnu państwowego.

/pixabay.com/

311. Uroczystość Wszystkich Świętych

1 listopada każdego roku obchodzimy uroczystość Wszystkich Świętych. Jest to katolickie święto ku czci wszystkich tych, którzy po śmierci zostali zbawieni i przebywają w niebie. Uroczystość ta powiązana jest z przypadającym na 2 listopada Dniem Zadusznym, czyli Świętem Zmarłych. Zwyczajowo odwiedzamy cmentarze w dzień Wszystkich Świętych, kultywując pamięć o zmarłych krewnych, przyjaciołach, nauczycielach i wszystkich tych, którzy za życia byli dla nas ważni. Starajmy się pamiętać także o tym, aby zapalić świeczkę na grobach opuszczonych, których nikt już nie odwiedza i na mogiłach bohaterów lub męczenników.

/pixabay.com/

Kwitną zniczami

ciemne chodniki.

Jesienne kwiaty,

błędne ogniki

palą się znicze.

 

Dziesiątki, setki,

tysiące zniczy...

Nikt ich nie zliczy...

 

Przechodzą ludzie,

schylają głowy.

Wśród żółtych liści

listopadowych

palą się znicze...

(Danuta Wawiłow, Znicze)

/pixabay.com/

269. Poniedziałek Wielkanocny w polskiej tradycji

Hanna Łochocka, Lany Poniedziałek

Śmigus-dyngus, dyngus-śmigus,

nie kryjże się, nie wymiguj,

bo dziś każdy, stary, młody,

nie uniknie wiadra wody!

Prysznic, prysznic koło studni,

już od rana pompa dudni.

Kto choć z okna nos wysunie,

wnet na niego strumień lunie!

Stach wystroił się w sukmanę,

całe plecy ma oblane.

Na sołtysa psotne dziewki

też chlupnęły pół konewki.

A Maryśka? Jeszcze sucha.

Wykręciła się dziewucha!

Sucha także i Dorota.

Zaczajmy się: chlust! – zza płota!

Dyngus – śmigus, śmigus – dyngus,

śmiej się, córko, śmiej się, synku;

tak się śmieje wieki całe

Wielkanocny Poniedziałek.

 

Poniedziałek Wielkanocy to przede wszystkim zabawa w śmigus-dyngus. Dawniej na wsiach woda lała się strumieniami – młodzi mężczyźni oblewali wodą panny na wydaniu, a one nie pozostawały im dłużne. Oblewano się głównie wodą czerpaną ze studni, prosto z wiader.

W niektórych miejscowościach w Małopolsce grasowała tzw. „Siuda Baba”. Był to mężczyzna przebrany za brzydką, brudną kobietę w podartych ubraniach. Smarowała czarnym mazidłem wykonanym z sadzy panny na wydaniu lub wszystkie napotkane osoby.

268. Niedziela Wielkanocna w polskiej tradycji

Ernest Bryll, Bóg odrzucił ten kamień

Bóg odrzucił ten kamień jakby nic nie ważył

I wstał tak lekko z grobu,

że na twarzach straży

Nie było widać lęku i zdumienia

Może nie zobaczyli nawet,

że się świat odmienia

 

Bóg zmartwychwstał,

odwalił groby naszych domów

Gdzie tak już dobrze we śnie dusznym było

I nie przepuścił tej nocy nikomu

Spod ciepłych pierzyn wywlekał nas siłą

 

Bóg zmartwychwstał,

odwalił groby naszych domów

Byśmy stanęli. Na światło spojrzeli

Byśmy wołaniem wielkim odetchnęli

 

Niedziela Wielkanocna rozpoczyna się w sobotę, Wigilią Paschalną i rezurekcją. Dawniej procesje rezurekcyjne były widowiskowe i głośne, towarzyszyły im dźwięki dzwonów, dzwonków, organów, instrumentów dętych, wystrzały z armat, moździerzy, strzelb, pistoletów i pukawek. Od Wigilii Paschalnej do święta Wniebowstąpienia pozdrawiano się słowami: „Chrystus zmartwychwstał!”, na co odpowiadano: „Prawdziwie zmartwychwstał!”.

Po rezurekcji urządzano wyścigi furmanek, ponieważ wierzono, że kto pierwszy wróci do domu, ten doczeka się największego urodzaju.

Niedzielę Wielkanocną zaczynano od „święconego”, później zaś jedzono przez cały dzień najrozmaitsze potrawy, w tym jaja, aromatyczne i tłuste kiełbasy, babki, mazurki, serniki i sękacze. Na stołach ustawiano baranki z masła, ciasta chlebowego lub masy cukrowej.

267. Wielka Sobota w polskiej tradycji

„A gdy jutro po obiedzie

(Jako zwyczaj przekazany)

Święcić jadło ksiądz przyjedzie,

I przeżegnać domu ściany,

Lubił szlachcic starej daty

Wskazać ład swój i dostatek:

Stół sążnisty wśród komnaty,

Obrus biały jak opłatek

Umajony w zieleniźnie,

Zastawiony jadłem szczerze,

Że i wąż się nie prześliźnie

Między misy i talerze.”

(Władysław Syrokomla, Dni doroczne na Litwie)

Wielka Sobota to dzień święcenia pokarmów, ognia i wody. Do X wieku święcono tylko baranka upieczonego na rożnie, później kiełbasy, wędliny, drób, nabiał słodkie wypieki, ryby, olej, mleko z miodem, piwo, przyprawy i dodatki, jabłka i zioła. Wodę święcono o poranku, a ogień wieczorem. Dziś święci się je podczas tzw. Wigilii Paschalnej rozpoczynającej się w Wielką Sobotę po zmroku.

Ze święceniem pokarmów nierozerwalnie kojarzy się jajko. Jest symbolem życia i odrodzenia. W dawnych wierzeniach służyło do zaklinania złych mocy, miało zapobiegać chorobom i być łącznikiem pomiędzy światem żywych i umarłych. Jest symbolem Wielkanocy. Pisanki wykonywano w Wielki Piątek, za pomocą przeróżnych technik – w zależności od regionu.

W dawnych wierzeniach i mitologiach – także słowiańskiej – jajko symbolizowało życie i odradzanie się. Używano go jako amuletu przeciwko złym mocom, w obrzędach leczniczych i zaduszkowych, w magii miłosnej. Ofiarowując poświęconą pisankę, wyznawano miłość obdarowanej osobie.

266. Wielki Piątek w polskiej tradycji

„A lud wiejski, w łzach, żałobie

Przy Chrystusa klęcząc grobie,

Kantyczkowe śpiewa pieśni.

I ten prosty naród wierzy

W Chrystusowe Zmartwychwstanie…

Lecz nim jasne słonko wstanie,

Wprzód wypłakać się należy…”

(Władysław Syrokomla, Dni doroczne na Litwie)

Wielki Piątek jest drugim dniem Triduum Paschalnego i jedynym w roku, kiedy w żadnym kościele nie odprawia się mszy. Zamiast niej sprawowana jest liturgia męki Pańskiej, w czasie której adoruje się krzyż.

W dawnych czasach odbywały się dodatkowo procesje pokutników zwanych biczownikami. Obnażali się oni do pasa, zadając sobie nawzajem razy aż do krwi.

W Wielki Piątek żegnano post, urządzając tzw. „pogrzeb żuru i śledzia”. Było to symboliczne rozstanie się z ubogimi, postnymi potrawami, które zakopywano poza wsią.

W wierzeniach ludowych w Wielki Piątek złe moce miały najłatwiejszy dostęp do człowieka, więc odganiano je za pomocą rysowania kredą na drzwiach trzech krzyżyków i obchodzono całe gospodarstwo dookoła trzy razy. Nie wolno było w tym dniu niczego przynosić do domu, niczego nie pożyczać, rąbać drewna i używać gwoździ. Nie należało też piec chleba.

W Wielki Piątek urządzano grób Pański, który tłumnie nawiedzano. Dzień ten był dniem miłosierdzia, więc hojnie obdarowywano żebraków, a w kościołach organizowano kwesty z przeznaczeniem na cele charytatywne. Przy grobie Pańskim ustawiano straże. Zwyczaj ten wciąż jest rozpowszechniony – zwłaszcza na Podkarpaciu. Gwardziści pełnią straż przy grobie aż do rezurekcji.

265. Wielki Czwartek w polskiej tradycji

„W wielki Czwartek rzesza cała

Do ciemnicy wiedzie Chrysta.

Dzwony zmilkły, a nastała

Jakaś cisza uroczysta.”

(Władysław Syrokomla, Dni doroczne na Litwie)

Wielki Czwartek rozpoczyna tzw. Triduum Paschalne. W kościołach odprawiane są msze na pamiątkę ostatniej wieczerzy. Ten dzień jest wspomnieniem ustanowienia Eucharystii i kapłaństwa. W czasie mszy wielkoczwartkowej (tzw. Wieczerzy Pańskiej) sprawowany jest obrzęd umywania nóg dwunastu mężczyznom na pamiątkę gestu Chrystusa wykonanego w stosunku do dwunastu apostołów w wieczerniku. Mszę wielkoczwartkową kończy przeniesienie Najświętszego Sakramentu do tabernakulum znajdującego się w specjalnie na ten czas urządzonej „ciemnicy”. Na pamiątkę obnażenia Jezusa z szat przed ukrzyżowaniem ołtarze zostają „obnażone” z obrusów.

W Wielki Czwartek milkną dzwony. W zamian za to dawniej dzieci na wsiach biegały z drewnianymi kołatkami, których dźwięk miał przepędzić diabła. Nie wolno było w ten dzień używać wulgaryzmów, gdyż na tego, kto tak zrobił, miał spaść kościelny dzwon.

Od Wielkiego Czwartku nie można było w żaden sposób naruszać ziemi (np. poprzez wyrwanie rośliny lub kopanie), ponieważ w tym czasie przebywał w niej – najpierw w ciemnicy, a potem w grobie – Chrystus, więc stanowiła nienaruszalną świętość. Obowiązywała cisza, zabronione było śpiewanie i granie. W Wielki Czwartek wszyscy obowiązkowo się kąpali – nazywano ten dzień „czystym czwartkiem” – na pamiątkę obrzędu umywania nóg apostołom. Kąpiel wielkoczwartkowa miała mieć moc uzdrawiającą, a dziewczętom miała dodać urody. Po kąpieli nie wycierano się – woda musiała wyschnąć sama.

Po powrocie z mszy wielkoczwartkowej zasiadano do postnej wieczerzy, od której zaczynał się post ścisły, trwający aż do niedzieli. Wieczerza ta nosiła nazwę „tajni” lub „ostatniej wieczerzy”. Wierzono, że w ten wieczór nawiedzały domy dusze zmarłych, więc nie wolno było sprzątać ze stołów, aby nie urazić przodków niegościnnością.