Renesans, nazywany także odrodzeniem, to epoka w historii kultury europejskiej, która narodziła się we Włoszech w XIV wieku, a w Polsce rozwinęła się głównie w XVI wieku. Sama nazwa „renesans” pochodzi z języka francuskiego ("renaissance") i oznacza „odrodzenie”. Chodziło przede wszystkim o odrodzenie zainteresowania kulturą starożytnej Grecji i Rzymu, ich sztuką, filozofią oraz ideałami piękna i harmonii.
Ludzie renesansu zaczęli inaczej patrzeć na świat i człowieka. W średniowieczu najważniejszy był Bóg i życie po śmierci, natomiast w renesansie w centrum zainteresowania znalazł się człowiek, jego potrzeby, możliwości i rozwój. Taki sposób myślenia nazywa się humanizmem. Humaniści uważali, że człowiek powinien zdobywać wiedzę, rozwijać swoje talenty i cieszyć się życiem. Popularne stało się hasło: „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”.
Epoka renesansu była czasem wielkich odkryć geograficznych i naukowych. Ludzie zaczęli poznawać świat, podróżować i badać przyrodę. W tym okresie Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik stworzył teorię heliocentryczną, według której Ziemia krąży wokół Słońca. Wynalezienie druku przez Jana Gutenberga sprawiło natomiast, że książki stały się bardziej dostępne, a wiedza mogła szybciej się rozprzestrzeniać.
W sztuce i architekturze renesansu dążono do harmonii, proporcji i piękna inspirowanego antykiem. Powstawały jasne, symetryczne budowle z kolumnami i kopułami. Wielkimi artystami epoki byli między innymi Leonardo da Vinci, Michał Anioł oraz Rafael Santi. Ich dzieła do dziś są uznawane za arcydzieła światowej kultury.
W Polsce renesans rozwijał się szczególnie za panowania dynastii Jagiellonów. Był to okres rozwoju nauki, literatury i sztuki. Najważniejszym polskim poetą renesansu był Jan Kochanowski, który tworzył utwory o życiu człowieka, ojczyźnie i naturze. Ważną postacią był również Mikołaj Rej, nazywany ojcem literatury polskiej, ponieważ pisał po polsku w czasach, gdy wielu twórców używało łaciny.
Renesans był epoką optymizmu, wiary w rozum i możliwości człowieka. Ludzie chcieli poznawać świat, rozwijać naukę i tworzyć piękno. Dzięki temu odrodzenie stało się jednym z najważniejszych okresów w historii kultury europejskiej.
