248. Najwybitniejsi przedstawiciele literatury obcej dwudziestolecia międzywojennego

Najwybitniejsi przedstawiciele literatury obcej dwudziestolecia międzywojennego:

- Franz Kafka – pisarz austriacki

- James Joyce – prozaik irlandzki

- Michaił Bułhakow – pisarz rosyjski

- Thomas Stearns Eliot – poeta, dramaturg i eseista angielski

- Georg Heym – pisarz niemiecki

- Franz Werfel – pisarz austriacki

- Georg Kaiser – pisarz niemiecki, ekspresjonista

- Ernst Toller – dramatopisarz niemieckojęzyczny polskiego pochodzenia

- Eugen Berthold Friedrich Brecht – niemiecki pisarz, dramaturg, teoretyk teatru i poeta

- Włodzimierz Majakowski – poeta rosyjski, futurysta

- Filippo Tommaso Marinetti – włoski poeta i wydawca, futurysta

- Welimir Chlebnikow – rosyjski poeta i prozaik, futurysta

- Dawid Burluk – poeta rosyjski

- Guillaume Apollinaire (Wilhelm Apolinary Kostrowicki) – francuski poeta polskiego pochodzenia

- Max Jacob – francuski poeta kubista

- Blaise Cendrars – (Fédéric Louis Sauser)

- Paul Valery – poeta i eseista francuski

247. Kobiety w poezji

Jadwiga Zgliszewska, Jestem kobietą…

Jestem kobietą

i nic tego nie zmieni

więc ósmego marca

czekam na życzenia

jak cała piękniejsza połowa

ludzkości na tej ziemi…

 

Że niby

święto… Komunistyczne?

– co za różnica?

Jak świat światem

kobiety czekają na kwiaty…

Jestem kobietą

od pozostałych – inną

może tylko trochę

więc to nie takie dziwne

że każde życzenia

przyjmę dziś z wielką ochotą!

Wisława Szymborska, Portret kobiecy

Musi być do wyboru.

Zmieniać się, żeby tylko nic się nie zmieniło.

To łatwe, niemożliwe, trudne, warte próby.

Oczy ma, jeśli trzeba, raz modre, raz szare,

czarne, wesołe, bez powodu pełne łez.

Śpi z nim jak pierwsza z brzegu, jedyna na świecie.

Urodzi mu czworo dzieci, żadnych dzieci, jedno.

Naiwna, ale najlepiej doradzi.

Słaba, ale udźwignie.

Nie ma głowy na karku, to będzie ją miała.

Czyta Jaspersa i pisma kobiece.

Nie wie po co ta śrubka i zbuduje most.

Młoda, jak zwykle młoda, ciągle jeszcze młoda.

Trzyma w rękach wróbelka ze złamanym skrzydłem,

własne pieniądze na podróż daleką i długą,

tasak do mięsa, kompres i kieliszek czystej.

Dokąd tak biegnie, czy nie jest zmęczona.

Ależ nie, tylko trochę, bardzo, nic nie szkodzi.

Albo go kocha, albo się uparła.

Na dobre, na niedobre i na litość boską.

Leszek Aleksander Moczulski, Mówiłaś: Kocham skowronki

Mówiłaś: "Kocham skowronki

na polach, nad polami

To wszystko co nam śpiewa

za nami i nad nami

One stoją w powietrzu

wysoko pod chmurami

one spadają z nieba

z wiatrami, z obłokami..."

Mówiłaś: "Kocham skowronki

na polach, nad polami

To wszystko co nam śpiewa

za nami i nad nami

One pilnują nieba

i pola tuż nad miedzą

O resztę się nie pytaj

bo one ci — powiedzą..."

Cała jesteś w skowronkach

śpiewają twoje włosy

śpiewa twoja sukienka

i pantofelek biały

Konstanty Ildefons Gałczyński, Ile razem dróg przebytych?

Ile razem dróg przebytych?

Ile ścieżek przedeptanych?

ile deszczów, ile śniegów

wiszących nad latarniami?

Ile listów, ile rozstań

ciężkich godzin w miastach wielu?

I znów upór, żeby powstać

i znów iść, i dojść do celu.

Ile w trudzie nieustannym

wspólnych zmartwień,

wspólnych dążeń?

ile chlebów rozkrajanych?

Pocałunków? Schodów? Książek?

twe oczy, jak piękne świece,

a w sercu źródło promienia.

Więc ja chciałbym twoje serce

ocalić od zapomnienia.

Francesco Petrarka, Sonet 61

Błogosławiony niechaj ów dzień będzie,

Czas, miejsce, chwila, miesiąc i rok cały,

Gdy mnie poraził na zawsze i wszędzie

Blask dwojga oczu, które mnie spętały.

Błogosławiona pierwsza słodka troska,

Którą zawdzięczam wszechwładnej miłości

Łuk, strzała, co mnie trafiła, mistrzowska:

Rany, drżące serca głębokości.

Błogosławione niechaj będą pieśni -

Wielbiłem nimi Limie mej kobiety;

Tęskne pragnienia, gorzkie łzy boleści.

Błogosławione niech będą z tysięcy

Słowa, co o niej są - i myśli poety,

Która nią żyje tylko, niczym więcej.

Ludwik Jerzy Kern, Wiersz na dzień kobiet

Jeśli się zastanowisz, mały mężczyzno, przez chwilę,

To szybko dojdziesz do wniosku,

Że kobiet na świecie jest dużo,

Ogromnie dużo,

Tak dużo, że chyba nikt nie wie, ile

Kobietę rozpoznać łatwo,

To coś zupełnie prostego.

Każda osoba nie będąca, mężczyzną,

Jest z całą pewnością kobietą, kolego...

Kobietą jest każda mama,

Każda ciocia Jasia,

Ciocia Stasia,

Czy ciocia Ina -

Kobietami są artystki, co je znamy z telewizji

Albo z kina,

Każda babcia jest kobietą,

Każda pani w szkole

Za kobietę musisz uznać swoją siostrę Olę,

Która jest za mała jeszcze, by iść do przedszkola,

A pomimo to kobietą jest już mała Ola...

Kobietami są tak samo Twoje koleżanki.

Od Halinki piegowatej do szczerbatej Anki?

I Agatka (ta od Jacka) jest kobietą także?

I Marylka, co tak brzydko po zeszytach bazgrze?

I Beatka, która siedzi w przedostatniej ławce?

I Małgosia, co upadła wczoraj na ślizgawce,

I sąsiadka z tego bloku, ta ruda Elżbieta?

Chociaż trudno w to uwierzyć, to także kobieta...

Ósmy Marca gdy nadejdzie,

Przez jeden dzień cały

Nie dokuczaj tym kobietom

Dużym

Ani małym.

Małym w dniu tym, jeśli umiesz, zaśpiewaj piosenkę,

A tym dużym - przynieś kwiatek

I pocałuj w rękę. Jeśli się zastanowisz, mały mężczyzno, przez chwilę,

To szybko dojdziesz do wniosku,

Że kobiet na świecie jest dużo,

Ogromnie dużo,

Tak dużo, że chyba nikt nie wie, ile

Kobietę rozpoznać łatwo,

To coś zupełnie prostego.

Każda osoba nie będąca, mężczyzną,

Jest z całą pewnością kobietą, kolego...

246. Najwybitniejsi przedstawiciele literatury polskiej dwudziestolecia międzywojennego

Najwybitniejsi przedstawiciele literatury polskiej w dwudziestoleciu międzywojennym:

- Józef Czechowicz – poeta katastrofista

- Stanisław Czernik – pisarz i poeta, założyciel grupy autentystów

- Maria Dąbrowska – pisarka i publicystka

- Konstanty Ildefons Gałczyński – poeta związany z Kwadrygą

- Witold Gombrowicz – pisarz, dramaturg, eseista

- Kazimiera Iłłakowiczówna – poetka i tłumaczka literatury obcej

- Jarosław Iwaszkiewicz – poeta, prozaik, dramaturg i eseista

- Bruno Jasieński – poeta, prozaik, futurysta

- Maria Kuncewiczowa – autorka powieści i opowiadań psychologicznych

- Jan Lechoń (Leszek Józef Serafinowicz) – poeta i eseista związany ze Skamandrem

- Bolesław Leśmian – poeta

- Czesław Miłosz – poeta i pisarz związany z grupą Żagary, laureat literackiej Nagrody Nobla

- Stanisław Młodożeniec – poeta, futurysta

- Zofia Nałkowska – powieściopisarka i autorka dramatów

- Jan Bolesław Ożóg – poeta, autentysta

- Maria Pawlikowska – Jasnorzewska – poetka i dramatopisarka

- Tadeusz Peiper – poeta i teoretyk poezji

- Stanisław Piętak – poeta i prozaik

- Julian Przyboś – poeta i eseista

- Antoni Słonimski – poeta, publicysta, satyryk i krytyk teatralny

- Bruno Schulz – prozaik, krytyk i malarz

- Leopold Staff – poeta, krytyk i eseista

- Anatol Stern – poeta, futurysta

- Julian Tuwim – poeta, satyryk i tłumacz związany ze Skamandrem

- Kazimierz Wierzyński – poeta, prozaik, eseista związany ze Skamandrem

- Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) – dramatopisarz, prozaik, malarz, teoretyk sztuki, twórca teorii czystej formy

- Jerzy Zagórski – poeta związany z grupą Żagary

- Stefan Żeromski – powieściopisarz

245. Grupy poetyckie w dwudziestoleciu międzywojennym

Grupy literackie w dwudziestoleciu międzywojennym

 

Nazwa grupy	Przedstawiciele	Charakterystyka grupy
Skamander	Jan Lechoń Kazimierz Wierzyński Julian Tuwim Antoni Słonimski Jarosław Iwaszkiewicz	Grupa warszawska skupiona wokół czasopisma „Skamander”. Jej reprezentanci spotykali się w klubie Pod Picadorem lub „Na pięterku” kawiarni Ziemiańska. Nie byli przeciwnikami tradycji, ale odrzucali poetykę literatury młodopolskiej. Proponowali pisanie o dniu powszednim, o zwykłych uczuciach; język potoczny miał wejść do poezji. Nie mieli określonego programu, każdy z poetów był indywidualistą, prezentował odmienną postawę. Za swego mistrza i patrona uznali Leopolda Staffa. Z grupą sympatyzowali: Jan Brzechwa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Kazimiera Iłłakowiczówna. Skamander był najbardziej prężną i popularną grupą poetycką dwudziestolecia międzywojennego. Wywarł znaczący wpływ na ówczesną literaturę.
Awangarda Krakowska	Tadeusz Peiper Julian Przyboś Jan Brzękowski Jalu Kurek	Grupa krakowska skupiona wokół czasopisma „Zwrotnica” redagowanego przez Tadeusza Peipera. Posiadała program sformułowany w manifestach Nowe usta i Tędy. Głoszono w nim hasła nowoczesności, program 3×M (Miasto, Masa, Maszyna), odcięcie od natchnienia, metafizyki czy mistycyzmu. W zamian proponowano kult techniki i cywilizacji. Zerwano z opisową liryką, stworzono nowy typ metafory.
Futuryści	Bruno Jasieński Stanisław Młodożeniec Anatol Stern Aleksander Wat	Futuryści funkcjonowali w dwóch ośrodkach – Krakowie i Warszawie. Grupa krakowska skupiała się w klubie Katarynka, a od 1921 roku w klubie Gałka Muszkatołowa, natomiast warszawska – wokół pisma „Nowa Sztuka”. Cechowały je prowokacyjny styl bycia, skandalizowanie, negacja tradycji i autorytetów. Głosili hasło „słowa na wolności”, nawołując do burzenia utartych związków wyrazowych. Na Zachodzie futuryści często sympatyzowali z rodzącym się faszyzmem.
Autentyści	Stanisław Czernik Stanisław Piętak Czesław Janczarski Jan Bolesław Ożóg	Grupa skupiona wokół miesięcznika „Okolica Poetów”, założonego w Ostrzeszowie przez Stanisława Czernika. W opozycji zarówno do nawiązującego do tradycji Skamandra, jak i do nowoczesnej Awangardy Krakowskiej, powracali do naturalizmu i realizmu, głosili hasło „jedności prawdy artystycznej i życiowej”.
Żagary	Antoni Gołubiew Czesław Miłosz Aleksander Rymkiewicz Jerzy Zagórski	Grupa pisarzy wileńskich skupiona wokół miesięcznika „Żagary”. W ich poezji dominowały katastrofizm, poczucie zagrożenia wojną, kryzys ideowy. Poetyka cechowała się wizyjnością, historyzmem, refleksyjnością oraz obecnością elementów klasycyzmu i symbolizmu.
Kwadryga	Stanisław Ryszard Dobrowolski Lucjan Szenwald Konstanty Ildefons Gałczyński Władysław Sebyła	Grupa literacka powstała w Warszawie w latach 1926-1933, występująca zarówno przeciw Skamandrowi, jak i Awangardzie. Głosiła hasło poezji społecznej, zaangażowanej w życie i pracę prostych ludzi. Za ideowego patrona wybrała Cypriana Kamila Norwida.
Czartak	Emil Zegadłowicz Juliusz Kaden-Bandrowski Zofia Nałkowska Andrzej Strug Stefan Żeromski	Grupa literacka skupiona wokół czasopisma „Czartak”. Jej program łączył mistycyzm religijny z miłością do przyrody i pochwałą „prostaczka” ściśle z nią obcującego. Pisarze, niechętnie nastawieni do współczesnej cywilizacji, reprezentowali konserwatywny racjonalizm, głosząc ideę powrotu do natury i kultury ludowej. Proza tej grupy podjęła najważniejsze, budzące obawy problemy społeczno-polityczne odrodzonego państwa.